Ürodinami

İdrar kaçırma başta kadınlar olmak üzere tüm toplumda ciddi tıbbi ve sosyal sorunlar yaratan bir durumdur. İdrar kaçırma konusunda nedenlerin ortaya konulması için yapılan ürodinamik incelemeler; üroflowmetri, sistometri, basınç-akım çalışması, idrar kaçırma anı basınç ölçümü gibi testlerden oluşmaktadır.

Ürodinamik çalışma, mesaneye yerleştirilen bir ürodinami kateteri yoluyla mesane sıvı ile doldurulurken oluşan basınç değişikliklerini kaydetme prensibine dayanır. Bu arada rektuma makattan yerleştirilen diğer bir kateterle de karın içi basınç ölçülür. Ürodinamik çalışmalar, mesane içi basınçların düzeyi ve mesane çıkımında idrar tutmamızı sağlayan adalelerin yeterli olup olmadığı konusunda değerli bilgiler vermektedir. Hastaların değerlendirilmesinde ürodinamik testlerin yanı sıra bazı laboratuar tetkikleri, işeme günlüğü, idrar sonrası artık idrar miktarının saptanması ve idrar akım hızı ölçümlerinden de yararlanılır.

İdrar yapma nasıl gerçekleşir?

Mesane yapı olarak genişleyebilen elastik bir organdır. İdrar, böbreklerde yapıldıktan sonra idrar yolları (üreterler)ile mesaneye atılır ve burada biriktirilir. Mesane, belirli bir doluluğa (gerginliğe)ulaştığında beyine elektriksel uyarılar gönderir ve bu sinyaller işeme hissi olarak algılanır. Bu durumda eğer idrar yapmak için uygun bir ortam yoksa beyin, mesanenin kasılmaması yönünde emir verir. Ancak idrar yapılabilir bir ortam varsa, o zaman mesanenin kasılmasını sağlayacak sinyaller yollanır. Bu emir geldikten sonra mesane kasılır ve mesane çıkımındaki adalelerin gevşemesi ile normal işeme gerçekleşir.

İşeme bozuklukları nelerdir?

  • Mesanenin kapasitesinin azalması nedeniyle gerekenden daha az idrar depolanabilmesi
  • Mesanenin duyarlılığının artması sonucunda kapasitesine ulaşmadığı halde idrar sıkışma hissini beyine iletmesi
  • Mesanenin yeterince boşalamaması sonucunda içeride artık idrar kalması
  • Mesane çıkımında anatomik veya fonksiyonel tıkanıklık olması
  • Mesane kasının idrar boşaltırken yeterli kasılamaması
  • İdrar tutma mekanizmasının yetersiz olması sonucunda idrar kaçırma
  • Mesane dolumu sırasında kontrolsüz kasılmaların ortaya çıkması

Kimlere ürodinami yapılmalıdır?

Ürodinami işeme bozukluğu olan herkese yapılabilir. İdrar kaçırma ,sık idrara çıkma tuvalete yetişememe idrarını rahat yapmama, idrar yaparken zorlanma, damla damla idrar yapma, idrarını hiç hissetmeme gibi pek çok farklı durumda ürodinami yol gösterici ve tedaviyi yönlendirici olabilir. Özellikle cerrahi uygulama gibi geri dönüşümsüz tedaviler öncesi, işeme bozukluğu tipinin belirlenmesi gereken durumlarda mutlaka yapılmalıdır.

Ürodinami nasıl bir işlemdir?

Ürodinami mesanenin fonksiyonu ile ilgili anlık bilgisayar ölçümlerinin alındığı bir testtir. Ürodinami testi için mesanenin tamamen boş olması gereklidir. Bundan sonra ince, yumuşak ve can yakmayan üretral kateter mesane içerisine, rektal kateter de makata yerleştirilir. Bu iki kateter, mesane ve karın içindeki basınçların net olarak ölçülmesini sağlar. Mesane içerisine yerleştirilen kateterin bir özelliği de bir ucunun özel bir pompaya bağlanarak belirli bir hızla mesaneye su pompalamasıdır. Bu şekilde böbreklerin idrar yapması beklenmeden dışarıdan verilen su ile mesanenin dolumu taklit edilir. Bu sırada mesane kaslarının ve mesane çıkımın da ki idrar tutmayı sağlayan adalelerin kapanma mekanizması aktiviteleri ölçülür. Kişi öksürtülerek idrar kaçırıp kaçırmadığı saptanır. Dolum aşaması tamamlandığında hastanın idrar yapması istenir. Bu arada işeme sırasında mesane içerisindeki basınç değişiklikleri kaydedilirken eş zamanlı idrar akım hızı da ölçülür. Tüm bu veriler değerlendirilerek mesanenin çalışması ve işeme sorununun kaynağı konusunda bilgiler elde edilir.

Ürodinami rahatsız edici bir ağrıya neden olmayan bir ölçümdür. Çocuklar dahil her yaşta insana güvenle uygulanabilir.
Bir enfeksiyon varsa yanlış sonuçlar verebileceğinden hekim istemiyle idrar kültürünün yapılmış olması ve enfeksiyon olmadığının belirlenmesi gerekir. Kabızlık yakınması olanlarda kalın barsak son kısmını boş tutmak için ilaç kullanmak gerekebilir.
  • İdrar yolu enfeksiyonu varsa gerekli tedavinizin düzenlenebilmesi için randevu tarihinden önce idrar kültürü ve idrar tahlili sonucunu doktorunuza gösteriniz.
  • Randevunuza gelirken yazılan ilaçlarınızı ve yapılmış tetkiklerinizi getiriniz .
  • Kabızlık yakınmanız varsa randevunuzdan önce lütfen bildiriniz. Barsakların ilaç yardımıyla boşaltılması gerekir.
  • Randevunuza cinsel bölge temizliği yapılmış olarak geliniz.
  • Randevunuza gelirken idrara sıkışık olarak geliniz .
Ülkemizde daha önce yapılan bir çalışmada bu oran %12 civarındadır. Bunun nedeni idrar kaçırmanın yaşlanma ile birlikte gelişen doğal bir süreç olduğu ve tedavisinin mümkün olmadığı şeklindeki inanıştır. Bunun yanında idrar kaçırmadan utanma da başvurunun bu denli az olmasına sebep olan diğer bir nedendir. Bu arada doğru tanı ve uygun tedavi yapılmamış hastalarda elde edilen başarısız tedaviler de bu oranı etkilemektedir.